BETA
Mądry przed szkodą

Paradoksalny efekt straszenia kierowców

Anna Kwiecień - Fundacja ZenDriving

Kampanie społeczne zachęcają młodych kierowców między innymi do przestrzegania limitów prędkości. Jedną z często stosowanych strategii stosowanych w tego typu kampaniach jest bazowanie na naszym naturalnym lęku przed śmiercią i kalectwem. Uświadamianie i przypominanie ludziom o tym, że mogą zginąć, ma ich skłonić do zdjęcia nogi z gazu. Paradoksalnie, tego typu oddziaływania mogą wywołać efekt odwrotny do zamierzonego.

Zdroworozsądkowo trudno zrozumieć, dlaczego młodzi ludzie robią coś, co ewidentnie zagraża ich życiu. Z raportu Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego z 2014 roku wynika, że zbyt szybka i niedostosowana do warunków drogowych jazda jest nadal główną przyczyną śmiertelnych wypadków w Polsce. Ciężką nogę mają zarówno mężczyźni między 25 a 39 rokiem życia, jak również ci zaliczani do grupy młodych kierowców (18-24 lata). Nie ustają starania, aby zmienić ten stan rzeczy.

Badania nad skutecznością kampanii, które wzbudzają refleksję „ja też mogę zginąć” wskazują na to, że jest ona nietrafna w stosunku do młodych kierowców, szczególnie tych, którzy czują się wartościowymi osobami, czują się cenieni przez siebie i innych, wtedy gdy prowadzą samochód. Osobom tym szybka jazda sprawia przyjemność oraz podnosi wartość w oczach swoich i innych ludzi.

Wysoka samoocena osłabia napięcie wywołane świadomością własnej śmiertelności. Młody kierowca, któremu przypomiano, że nie jest nieśmiertelny, nie ustaje w wysiłkach, aby podwyższyć samoocenę. Z wysokim prawdopodobieństwem podniesie ją w zwyczajowy dla siebie sposób – wciśnie pedał gazu, ignorując ryzyko i nie licząc się z konsekwencjami.

Odmienną próbę zmiany postaw i zachowań za kierownicą wśród młodych kierowców możemy obserwować w kampanii #ZgazuTanoga. Modelowanie pozytywnych zachowań, podążanie za mistrzem – osobą, która daje dobry przykład, trening samokontroli, podejmowanie wielokrotnych prób pokonania skłonności do ryzykownych zachowań pomimo niepowodzeń, odwoływanie się do obowiązujących norm społecznych oraz do obowiązującego prawa, to dobrze opisane psychologiczne metody, z udokumentowaną w literaturze naukowej skutecznością.

 

Źródła:

  • Ben-Ari, O.T., Florian, V., Mikulincer, M. (2000). Does a threat appeal moderate reckless driving? A terror management theory perspective. Accident Analysis and Prevention 32, 1–10
  • Carey R.N., McDermott D.T., Sarma K.M. (2013). The Impact of Threat Appeals on Fear Arousal and Driver Behavior: A Meta-Analysis of Experimental Research 1990–2011. PLoS ONE 8(5)
  • Carey, R.N., Sarma, K.N. (2011). The impact of threat appeal messages on risky driving intentions: A Terror Management Theory perspective. Journal of the Australasian College of Road Safety. 22, 4

Anna Kwiecień - Fundacja ZenDriving
http://www.zendriving.pl

Doktor nauk humanistycznych, psycholog, wykładowca akademicki. Autorka programów szkoleniowych i trener w ramach unijnych systemowych projektów edukacyjnych dla nauczycieli, rodziców i młodzieży. Prowadzi zajęcia profilaktyczne w zakresie uzależnień behawioralnych. Koordynator merytoryczny w Fundacji ZenDriving. Współautorka programu szkoleniowego dotyczącego psychologicznych aspektów kierowania pojazdami.

    Ładowanie
    Uwaga Kierowcy