BETA
Mądry przed szkodą

Pomyśl, że to pomyłka kierowcy a nie – kierowca przez pomyłkę

Anna Kwiecień - Fundacja ZenDriving
Pomyśl, że to pomyłka kierowcy a nie – kierowca przez pomyłkę
Oceń ten artykuł

Piątek po południu. Parking popularnego centrum handlowego. Krążysz i rozglądasz się bacznie za wolnym miejscem. Zauważasz wyjeżdżający samochód, więc wrzucasz kierunkowskaz i czekasz. Kiedy jest już wolne, inny kierowca przecina Ci drogę i parkuje zamiast Ciebie.

Inna sytuacja: jedziesz lewym pasem trasy szybkiego ruchu. Kierowca jadący przed Tobą, jedzie dużo wolniej niż Ty. Mimo tego, że dajesz mu sygnały, aby zwolnił lewy pas, on nadal na nim pozostaje i nie pozwala Ci jechać swoim tempem.

I kolejna: podróżujesz nocą drogą jednopasmową. Kierowca w samochodzie nadjeżdżającym z naprzeciwka jedzie z włączonymi długimi światłami. Błyskasz swoimi światłami, ale kierowca drugiego samochodu nie zmienia świateł na krótkie.

Prowokacyjna interpretacja

Te i podobne sytuacje na drodze są potencjalnie prowokacyjne i mogą rodzić różny poziom gniewu oraz całą gamę zachowań agresywnych od rzucania innemu kierowcy groźnych spojrzeń poprzez trąbienie, wykonywanie obscenicznych gestów aż po krzyki i wyzwiska, niszczenie mienia. To, jak będziesz się czuł oraz czy uda Ci się zapanować nad reakcjami emocjonalnymi w dużej mierze zależy od tego, w jaki sposób wyjaśnisz, ocenisz i zinterpretujesz przyczyny zachowania drugiego kierowcy. Każde zachowanie może być ocenione na czterech wymiarach: 1. czy ktoś zrobił coś intencjonalnie czy w sposób niezamierzony, 2. czy miał wpływ na swoje zachowanie czy było ono poza jego kontrolą, 3. czy zachowanie jest jednorazowe czy powtarzalne, stabilne w czasie, 4. czy przyczyną zachowania jest sytuacja czy predyspozycje osobiste (dla zainteresowanych: to koncepcja Bernarda Weinera).

Cztery kategorie myśli – różny poziom gniewu i agresji

W jednym z badań (Nowa Zelandia) pytano kierowców, co myślą o przyczynach zdarzeń podobnych do tych z początku niniejszego tekstu. Kierowcy mogli wybrać jedną z czterech kategorii myśli:

1. Pomyłka, zwykły błąd (“Wygląda na to, że mnie nie zauważył”),
2. Kierowca bez umiejętności (“Co za głupek. Jak on dostał prawo jazdy?”, “Jeździ jak ofiara”),
3. Kierowca niegrzeczny, samolubny (“Co za bezczelny typ! Samolub!”)
4. Kierowca niebezpieczny, ryzykant (“Co za pirat drogowy! Takiemu nie powinno się dawać prawa jazdy. Jest zagrożeniem.”, “To szaleniec! Takich trzeba usuwać z jezdni”).

Kierowcy, którzy najczęściej oceniali, że przyczyną prowokacyjnych zdarzeń drogowych był brak umiejętności innego kierowcy lub skłonność kierowcy do brawury i niebezpiecznej jazdy, odczuwali silniejszy gniew oraz reagowali silniejszą agresją niż ci kierowcy, którzy mieli tendencję do interpretacji zdarzeń jako pomyłki, błędu, który może się zdarzyć każdemu.

Jeśli spodziewamy się, że zachowanie innego kierowcy jest intencjonalne oraz raczej się nie zmieni (tak jak w przypadku kierowcy niebezpiecznego, ryzykanta) lub było ono wprawdzie niezamierzone, ale z dużym prawdopodobieństwem będzie się powtarzać (tak jak w przypadku kierowcy bez umiejętności), rodzi to negatywne emocje oraz pobudza do wyrażania ich w skrajnie destrukcyjny sposób.

W opisywanych badaniach najsilniejszy gniew rodził kierowca bez umiejętności. Interesujące jest, czy istnieją różnice międzykulturowe w poziomie gniewu i agresji w zależności od tego, która kategoria interpretacji zachowania innych kierowców dominuje w danej społeczności.

 

Źródła:

  • Leal, N. L., Pachana, N. A. (2008). Adapting the propensity for angry driving scale for use in Australian research. Accident Analysis & Prevention, 40, 2008–2014.
  • Lennon, A. J., Watson, B. C. (2015). A matter of style? Driver attributional ‘style’ in accounting for the driving of others as protective or as predisposing drivers towards retaliatory aggressive driving. Transportation Research Part F 30, 163–172

Anna Kwiecień - Fundacja ZenDriving
http://www.zendriving.pl

Doktor nauk humanistycznych, psycholog, wykładowca akademicki. Autorka programów szkoleniowych i trener w ramach unijnych systemowych projektów edukacyjnych dla nauczycieli, rodziców i młodzieży. Prowadzi zajęcia profilaktyczne w zakresie uzależnień behawioralnych. Koordynator merytoryczny w Fundacji ZenDriving. Współautorka programu szkoleniowego dotyczącego psychologicznych aspektów kierowania pojazdami.

Ładowanie
Uwaga Kierowcy